" Bıraktığın gibi durmuyor bu dünya,
 Bahar geçiyor, yaz geçiyor, ama sen geçmiyorsun.
 Yumsam gözlerimi rüya, açsam serap oluyor bütün dünya.
 Gitmekle kalmadın, benimle dünyanın arasını açtın. ... "
Fadıl Öztürk

Aydogan Topal:
Heyyamo
Evrensel müziğe giden yolun, yerel müziği sahiplenmekten geçtiği inancı ile uzun süredir Karadeniz müziği üzerine çalışmalar yapan  Aydoğan Topal; 2009 yılında hazırladığı albüm ile birlikte müzik marketlerdeki yerini aldı. Karadeniz müziğine alternatif melodiler ile renk  katan albümde Karadeniz halkının beğeni ile dinlediği anonim  türkülerin yanı sıra, sanatçının kendisi tarafından yazılan besteler de yer alıyor.

Türkiye'de alışıla gelmiş Karadeniz müziğine alternatif duruş niteliğinde olan bu albüm ile birlikte, profesyonel sanat hayatlarına  devam eden önemli isimlerle çalışan sanatçı, özgün müzik tarzı ve kendine has duruşu ile sanat camiasından olumlu tepkiler aldı. Bir buçuk yıl albüm üzerinde yoğun çalışmalar yapan Aydoğan Topal, müzik hayatına Türkiye'nin çeşitli illerinde verdiği dinletiler ve konserlerle devam etmektedir.

Ferda Sümer'in ilk solo albümü:
Meleni Mira
Karadeniz yeni bir sese daha imza attı. Genç müzisyen Ferda Sümer'in ilk solo albümü "Meleni Mira", Seyhan Müzik tarafından yayımlandı. 2009'da düzenlediğimiz 5.Horon Günü'ne yakın zamanlarda Tahsin Ocaklı ve Engin Alptekin'den ilk defa "Ferda Sümer" adını duymuş ve hayli heyecanlanmıştık. Zira Ferda Sümer Tulum da çalan bir Laz kızı. Davetimizi kırmamış ve Horon Günümüze renk katmıştı.

Rize'nin Pazar(Atina) ilcesi Suçatı(Apso) köyünde doğan Ferda Sümer; ilk, orta ve lise öğrenimini yöresinde bitirdikten sonra, işi gereği İstanbula yerleşti. Anadiline ve Kültürüne yabancılaşmamak, ve bu değerlerden uzak kalmamak için çeşitli kültür ve sanat derneklerine üye olarak, Halk Dansları(Horon), Tulum dersleri aldı. Üsküdar Belediyesi Altunizade Kültür Merkezi'nde, Türk Sanat Müziği Devlet Korosu sanatçısı Arif Özgülüş'den şan dersleri alan Ferda Sümer, çevresinin de motivasyonuyla çeşitli konserlerde gerek koro, gerek solo, sahne deneyimi edinmeye başladı.

İçeriği açısından yapılan anlaşmalara "rüşvet protokolü" diyoruz.
İçeriği açısından yapılan anlaşmalara 'rüşvet protokolü' diyoruz. HES bölgesindeki insanlara iş vaadediliyor, araba alınıyor. HES bölgesindeki  insanlara, adına rüşvet dediğimiz protokoller imzalanarak, ekonomik yardım  çalışmaları yapılıyor. Bunlar bizim olduğu kadar hukukun da midesini  bulandırıyor. Bu çalışmalarda kamu yararı varsa neden bu şekilde protokoller düzenlenerek insanlara rüşvet teklif edilmektedir? Bu da dikkat çekici önemli  bir noktadır. ÇED sürecinde yapılan çalışmalarda insanlara iş vaadedilmekte. Bu  da bu işlerde rant hesapları döndüğü gerçeğini ortaya koymaktadır.

Yıldırım, Karadeniz Sahil Yolu için 700 trilyon harcandığını söyledi.
Tek korkumuz protesto
Yıldırım, kendisinden önce görev yapan ulaştırma bakanlarının, bakanlık koltuğunda ortalama 8 ay oturduğunu belirterek, "8 ayda ne yapılır, tebrik ziyaretleri kabul edilir. Kimin ne iş yaptığı öğrenilir. O kadar" diyerek, kendisinin 7 yılı aşkın bir süredir bu görevi yapıyor olmasının önemine işaret etti. Yıldırım, büyük paralar harcanması nedeniyle eleştiri konusu olan Karadeniz Sahil Yolu ile ilgili olarak da, "Yanlış bir projeydi ama yapmak zorundaydık. Bunu şimdi rahatlıkla söyleyebiliyorum. Ciddi bir para harcanmıştı. 700 trilyonun üzerinde bir meblağ harcanmıştı. Bitirilmesi gerekiyordu" diye konuştu.

Sadık Varer

Düzen karşıtı siyaset ve Lazlar.
Türkiye'de 'mektep medrese görmüş' aydın kesim dahil hemen herkes Samsun, Giresun, Ordu, Trabzon ve Rize halkını Laz sayar. Kanımca, bu yanlış algıyı düzeltmek için bıkmadan tekrar gerekiyor: Lazlar, Rize'ye bağlı Pazar, Ardeşen, Fındıklı ve Artvin'e bağlı Arhavi ile Hopa ilçelerinde yaşıyorlar. Binlerce yıldır aynı topraklarda yaşayan Laz halkı, tarihi ve kültürel değerleriyle Karadeniz'in diğer halklarından farklı özelliklere sahiptir. Ve bu durum Lazların siyasal tercihlerine de yansımaktadır. Örneğin, Osmanlı'nın 'kılıçla ikna' faaliyetleri sonucu zaman içinde Müslümanlaşan Lazlar, özellikle de 12 Eylül öncesinde İslamcı siyasete mesafeli duruyorlardı. Lazona'daki yerel seçimleri de kendini "sol" sayan CHP kazanırdı. Sonra, 12 Eylül faşizminin uygulamaya koyduğu "Türk İslam Sentezi" ile İslamcı ve sağ partilerin yolu açıldı, fakat son yıllarda ibre yeniden "sol"a dönme eğilimindedir. Lazona'daki düzen içi siyasetin hal ve gidişi kısaca  böyledir. Şimdi, asıl konuya girebiliriz:

HES'LERE GEREKÇELİ "DUR" KARARI!
Papart Deresi'nde yapımı öngörülen Cüneyt 1-2-3-4 HES'leri için dava açılmış, HES'lerin bu vadiye büyük zararlar vereceği vurgulanarak inşaatların durdurulması istenmişti. Rize idare mahkemesi Papart Vadisi'nde kurulacak HES'lerin yasalara uygun olmadığını vurgulayarak gerekçeli kararını önceki gün açıkladı.

Rize İdare Mahkemesi'nin vermiş olduğu karar üzerine bir açıklama yapan Meydancık Belediye Başkanı Nihat ACAR şu açıklamalarda bulundu; "Biz başından beri Papart Vadisi'nde HES'e karşı çıktık. Öncelikle Meydancık halkına birlik beraberlik içerisinde mücadele ettikleri için, topraklarına, derelerine, geleceklerine sahip çıktıkları için Meydancık Belediye Başkanı olarak çok teşekkür ediyorum. Onlar böylesine dik durmasalar, karşı çıkmasalar biz bu neticeyi alamazdık. Rize İdare Mahkemesi'nden gelen karar ne kadar haklı olduğumuz bir kez daha gözler önüne serdi. Bu karar Papart Vadisi'nin yeniden doğmasıdır. Artvin'in vadileri Artvin'in damarlarıdır. Akan dereleri ise kanıdır. Kanı olmayan insan nasıl yaşayamaz ise deresiz Artvin'de yaşayamaz. Bu dereler bu vadiler olmasa Meydancık olur muydu? Papart olur muydu? Bu güzelim yeşil ormanlar olur muydu? Bu cennet doğa olur muydu? Onun için Papart Vadisi ve Deresi Meydancık yöresinin temel direğidir. Deremizi aldıkları an biz burada yaşayamaz hale geliriz. Suyumuzu kimseye vermeyeceğiz" dedi ..

ANADOLU DİLLERİ SÖYLEŞİLERİ
DÖRT AİLE BİR HANE
Şu anda Anadolu'da resmi dil Türkçe dışında onlarca dil konuşuluyor. Dört farklı dil ailesine ait bu diller ve tek bir hanede yani Anadolu'da ikamet etmekteler. Bu dillerin bir kısmı bu coğrafyanın adeta bir parçası haline gelmiş, bir kısmı göçlerle buraya kadar taşınmış. Bir kısmı geniş kitleler tarafından konuşuluyor, bir kısmı sadece bir iki köyde kalmış. Bir kısmı yeni nesillere aktarılmıyor ya da aktarılamıyor. Biz bu ülkede yaşayan insanların anadilleriyle ilişkilerini merak ediyoruz. Dil belli bir mekana, bir yere mi aittir, başka yerde ölür mü, yaşarsa nasıl yaşar, coğrafyaya ne ölçüde bağlıdır, merak ediyoruz. Bilmediğimiz bir dilin yabancılığını aşmanın, onu kullananları ötekileştirmeden bu zenginliği ve çeşitliliği yaşatmanın önemine inanıyoruz.

Sadık Varer

KÜRESEL ISINMA ve KÜRESEL ISYAN:
İnsanlık, fazla değil bir kuşak sonra küresel ısınmanın çok vahim sonuçlarını yaşayacak; yüz milyonlarca insan kuraklık, susuzluk ve açlıktan kırılacak, zorunlu göçler ve savaşlar kaçınılmaz hale gelecek... Ürkütücü gerçek budur, fakat ne yazık ki, insanlığın büyük bir bölümü, onları bekleyen yakın ekolojik felaketlere karşı duyarsızdır. Elbette bu, "anlaşılır" bir şeydir. Aç insan birkaç gün sonrasını bile düşünemez; onun için açlığı gidermek her şeyden önemli bir meseledir. İşsiz bir insan için de durum böyledir. İnsanlığın büyük bir bölümü, hemen şimdi çözüm isteyen bu günün sorunlarıyla kuşatılmış vaziyettedir. Soru şudur; kendi yarınıyla bile ilgilenemeyecek denli kuşatılmış insanlığın "duyarsızlığı" bir yana, kendilerini "dünyayı değiştirme"  işiyle vazifelendirmiş "‘küresel isyancılar" ( komünist – devrimci güçler ), sistemin satın almayı başaramadığı bilim insanlarınca neredeyse bir feryat düzeyinde ifade edilen bu yakın ekolojik felaket gerçeğiyle ne kadar ilgilidirler?..

Konu: Örnek: Papilat Horonu ve Kapanış
Süre: 04:50 dak.
Anlatan: Selim Bölükbaşı
Alan: 17.51 MB

- SVACOXO - Laz, yer adları sözlüğü -
Yer adları binlerce yıllık tarihsel, dilsel, sosyal mirası günümüze aktaran en önemli kültür varlıklarından birisidir.

Svacoxo – Laz yer adları sözlüğü, Lazca yer adlarını derlemek, kayıt altına almak, Lazların coğrafyayı adlandırma eğilimlerini incelemek amacıyla hazırlanmıştır.

Çalışmada, Atina (Pazar), Arthaşeni (Ardeşen), Vica (Çamlıhemşin), Vitze (Fındıklı), Arkabi (Arhavi), Borçxa (Borçka) ve Xopa (Hopa) kasabalarında Lazlarla meskûn köy, mezra, akarsu, yayla ya da arazi, kaya gibi daha küçük coğrafi unsurların adları derlenmeye çalışılmıştır.

Diğer bütün kültürel unsurlarda olduğu gibi, yer adlarında da tarihsel, dilbilimsel anlam ve öneminin ötesinde, orada yaşamış, o topraklara emek vermiş insanların hatıraları, emekleri, dünyayı görüş ve algılayış özellikleri saklıdır. Dileğimiz, atalarımızın alın terleri ve emekleriyle yoğrulmuş, dilleriyle isim bulmuş bu coğrafya unsurlarının adları yok olmasın, kuşaklar boyunca o yerlerin gerçek sahiplerinin dilleriyle birlikte, adları da var olsun...

Türkiye'de 30'a yakın dil konuşuluyor
Demokratik açılım çerçevesinde RTÜK’ün, farklı dil ve lehçelerde televizyon ve radyo yayınlara izin vermesi, Türkiye’de gündelik yaşamda kaç farklı dilin konuşulduğu sorusunu da gündeme taşıdı. ANKA'nın edindiği bilgilere göre, Türkiye’deki dil haritası hakkında resmi kurumların elinde net bir rakam bulunmuyor. Ancak dilbilim uzmanları, Türkiye'de 3'ü azınlık (Ermenice, Rumca, Modern İbranice) olmak üzere müstakil dil olarak en azından 28 kadar dil konuşulduğunu bildiriyor. Azınlık dilleri dışındaki Kürtçe, Arapça, Gürcüce ile Lazca, Abaza gibi Kafkas diller yerel diller sınıfına girerken, Boşnakça, Kazakça gibi diğer diller ise toplu göçler sonucunda Türkiye'de konuşulan diller arasında yer alıyor. Bu da Türkiye’de en azından 28 farklı dilde televizyon ve radyo yayını yapılabileceği anlamına geliyor.

Sadık Varer

KALICI BARIŞ İSTEYENLERE:
Kalıcı barış ancak, insanlar arası ilişkilerde açığa çıkan çelişkilerin savaşsız giderilebilmesine olanak tanıyan bir toplumsal düzende gerçekleştirilebilir. Ezeni – ezileni, sömüreni - sömürüleni, soyanı – soyulanı, aşağılayanı – aşağılananı olan toplumlarda barış, büyük bir yalandır. Bu koşullarda gerçek bir barıştan söz edilemez; böyle bir şeyin adı, olsa olsa, zoraki barış olur. Zoraki barış ise, savaşın döneme uygun araçlarla ‘sessizce' sürdürülmesi demektir. Barış mücadelesi, insanlığın en büyük ve en zorlu mücadelesidir; çünkü, bu mücadele, savaşları kaçınılmaz kılan verili düzenlerin tasfiye edilmesi, tarihsel düşmanlıkların ortadan kaldırılması ve binlerce yıllık geleneklerin değiştirilmesi gibi devasa sorunların hallini gerektiren bir mücadeledir.

- TARIM ARAZİLERİNİN DURUMU - BİR DİZİ ÖNERİ -
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) İnşaat Mühendisliği Bölümü Ulaştırma Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Fazıl Çelik, kıyı dolgu yollarının, kıyı yerleşimlerinin önünde adeta birer baraj görevi yaptığını, binaların alt katlarının su altında kalmalarına sebebiyet verdiğini söyledi. Prof. Dr. Çelik, AA muhabirine yaptığı açıklamada, son günlerde, Doğu Karadeniz bölgesinde yaşanan taşkınların boyutlarının öngörülemeyen ölçülerde olmadığını belirterek, ''Vadilerdeki ve kıyıdaki yapılaşmalar bu öngörüye göre projelendirilmediğinden, doğal taşkınlar felakete dönüşmektedir'' dedi. Birçok yerde yolların, dere yataklarına indirilip, dere yatakları daraltıldığı halde, taşkından korunma yapılarının yeterli kapasitede ve sağlamlıkta inşa edilmediğini öne süren Prof. Dr. Çelik, yol ile birlikte diğer yapılaşmaların da vadi tabanlarına çekilmesinin felaketin boyutlarını artırdığını söyledi.

Bir dil yok olmaktan nasıl korunabilir?:
UNESCO kılavuzunda bu sorunun yanıtı şöyle: "Bir dili yok olmaktan koruyabilmek için yapılabilecek en önemli şey insanların o dili konuşabilmesi ve çocuklarına öğretebilmesi için uygun koşulları yaratmaktır. Bu genellikle, azınlık dillerini tanıyan ve koruyan ulusal politikaların, anadili eğitimini destekleyen eğitim sistemlerinin, o dili konuşan toplulukla dilbilimciler arasında bir yazı sistemi ve biçimsel yapı kazandırmak için yaratıcı bir işbirliğinin varolmasını gerektirir. "En belirleyici etken dili konuşan topluluğun dile yönelik tutumu olduğundan, çok dilliliği ve azınlık dillerine saygıyı yüreklendiren, bir dili konuşmanın ödev değil, zenginlik olduğunu hissettiren toplumsal ve siyasi bir ortam oluşturmak esastır.

"Bugün bazı diller çok az konuşanı kaldığı için sürdürülemez durumda, ama dilbilimciler, dili konuşan toplum da bunu sterse, hiçbir iz bırakmadan kaybolmasın diye dili olabildiğince kayda geçirebiliyorlar."

Bizler Kaybedenleriz! / Şüu Gondineri Vorert!
Hey çocuk! Yanlış zamanda ve yanlış yerde doğdun. Senden öncekiler gibi. Kayıp kuşağın bir üyesi olmak için büyüyeceksin, yaşlanacaksın ve günün birinde geberip gideceksin! Eğer kendi kaderin izin verirse. Ağlayanın olmayacak. Senin ardından kimse anmayacak . Sen koca bir hiçsin! Koca bir hiç!

Öe bere! Leûasuzi orasuzi dirini! Süani ogindepe sûeri. Si gondineri sûeri şuri şvanare, ibadare a ora moxûasen leûa dologoxvanen! Na ibgarasen va giyonurûasen Si mutu var ore. Si beûi méudi re.

LAZCA YAYIN TALEBİ
Anadiline sahip çıkan herkes yasalardan doğan bu hakkını kullanmak üzere ilgili devlet kurumu olan TRT'ye, asağıda linki verilen sayfadan başvuru dilekçesini; isim, soy isim, adres ve imzalarını da ekleyerek fakslamalıdır. Eğer yeterli yoğunlukta başvuru olursa Lazca yayın yapılabilecektir. Bu gözardı edilmemeli ve ölüm kalım savaşı veren anadilimize sahip çıkılmalıdır.

Dilekçeyi göndereceğiniz TRT fax numarası :0312 491 28 17