| |
|
MZGUDAPEŞİ LAZURİ, TURKURİ DO LATİNURİ COXOPE -3-
BİTKİLERİN LAZCA, TÜRKÇE VE LATİNCE İSİMLERİ -3- |
| |
|
Uyari: Bu sayfada Lazca sözcükler için "Alboni Font"(yazı karakteri) kullanılmıştır.
"Windows \ Fonts" dizininde Alboni Font olmayanlar karakterleri yanlış görecektir. Bunun olmaması için
Windows\Fonts dizinine
[Alboni Font'u buradan yükleyebilirsiniz].
Ayrıntılı bilgi için Lazuri Font ya da LazuriPC sayfamızı okuyunuz. |
31. K̆orʒ̆oxuli
bot. Amberbaris, diken üzümü, karamuk
( Berberis
crateagina,
Berberidaceae familyası )
Atina'da Sk̆ifindri ve Sk̆ifiri,
Ardeşen'de Sk̆ifindi, Viʒ̆e'de Sfindri
olarak bilinir.
|
32. Mğoʒ̆o bot. Tunca osmantusu, Poci ve Kokulu
zeytin de denir.
( Osmanthus
decorus,
Oleaceae familyası )
Furt̆ona'da Mğoʒ̆o ve Alafi olarak
iki isimle bilinen bitkiye Atina'da Alafi ,
Ardeşen'de Mğoʒ̆o, Viʒ̆e'de Ğoʒ̆o ve
Arkabi'de Mxoʒ̆o denir. Gövde, dal ve
yaprakları karayemişe benzeyen, yaprakları hayvanlar
tarafından yenen, kışın yapraklarını dökmeyen,
ormanda yetişen çok yıllık bir ağaççıktır. Geçmişte
yaprakları kurutulur, kış aylarında hayvanlara yem
olarak verilirdi.
|
33.
Baʒxili bot. Işılgan ağacı, ışığan, kazmaç,
çoban püskülü
( Ilex colchica,
Aquifoliaceae familyası )
Baz̆gari adıyla da bilinen bu makiye
Ardeşen'de Paʒxili , Atina'da
P̆aʒ̆k̆ali denmektedir. Megreller bu bitkiyi
Barʒxi olarak isimlendirirler.
(Foto.
İsmail Bucak̆lişi, Noxlamsu)
|
34. Cayk̆andğu bot. Kocayemiş, ağaç çileği
( Arbutus unedo,
Ericaceae familyası )
|
35. Coğori mʒ̆k̆o bot. Pontik defnesi,
kurtbağı, sırımağu, sırımbağı
( Daphne pontica,
Thymelaeaceae familyası)
Viʒ̆e'de Ʒ̆iʒ̆ila mʒ̆k̆o da denir.
|
36. Çai
bot. Çay
(
Camellia sinensis )
Atina'da nçai denir.
|
37. K̆amp̆ara
bot. Boylu mürver, ağaç mürver, kara mürver
( Sambucus nigra,
Caprifoliaceae familyası )
|
38. İnç̆iri
bot. Bodur mürver
( Sambucus ebulus,
caprifoliaceae familyası )
Xopa ve Arkabi'de İnç̆iri ya da Anʒ̆k̆li
adıyla tanınan bu bitkiye Viʒ̆e'de
Limbori ve Atina'da Livora
denmektedir. Megreller aynı bitkiye İnç̆iri,
İnç̆iria ya da İnç̆ili derler.
|
39. Sk̆ipindri
bot. Çıçırgan, cıcılık, çalıgagası, çişkan,
sincan, yer iğdesi, zincan
(Hippophae rhamnioides,
Elaeagnaceae familyası)
|
40. Pinç̆o
bot. Funda, süpürge otu, goyun, piren
( Erica
manipuliflora,
Ericaceae familyası )
Viʒ̆e'de P̆inç̆o olarak bilinen bu
bitkiye Furt̆ona'da Pinç̆o ya da
Pinçori denir.
|
41. Mzana
bot. Şimşir ağacı
(
Buxus sempervirens )
Çimçiri de denir.
(foto. İ.
Aleksi, Tolikçeti)
|
42. Mʒxuli
bot. Armut
(
Pyrus communis )
Türleri:
1. Mʒxuli malağure. Sonbaharda olgunlaşan bir
armut türü. 2. Mʒxuli t̆ut̆uli. 3. Mcumori
mʒxuli Atn. Meyvesinden sirke yapılan ve
sonbaharda olgunlaşan bir armut türü. 4. Paşa
mʒxuli. 5. Mʒxuli k̆vanʒa Viʒ̆ /
k̆uk̆ma mʒxuli Atn., mʒxuli gugumi Fur.
Biçim olarak testiye benzeyen bir armut. 6.
Mʒxuli şuk̆a Viʒ̆ / şuk̆amʒxuli Xop.
Uzunca armut, içi ciğerlenir, ağustosda olgunlaşır.
7. Mʒxuli ore. 8. Mʒxuli badi. 9. Mʒxuli
ok̆a Fur. 10. Mʒxumbuli Viʒ̆ / mʒxuli
mbuli Fur. / p̆uç̆uri mʒxuli Atn.
mʒxuʒ̆k̆aroni Viʒ̆ 11. Mʒxukva Viʒ̆ /
kva mʒxuli Atn. 12. Dumaç̆i Atn. Ağustos
ayında yetişen ve olgunlaştığında ciğerlenen bir
armut. 13. K̆alasap̆i Viʒ̆ / k̆alamsap̆i
Atn. (= mʒxul k̆aişi)Ortancadır, ne incedir
ne de iri, ciğerlenir. 14. Mʒxutopri Viʒ̆ /
mʒuli torpi Fur./ mʒxultopuri Ark.
15. Mʒxuli omoxale Viʒ̆ / mʒxuli moxa
Fur. 16. Mʒxuli met̆aksi Viʒ̆ / mek̆t̆asi
mʒxuli Atn. 17. K̆avuni mʒxuli Atn.
18. Xeç̆eç̆uri Viʒ̆ / xaç̆aç̆uri Atn./
xeç̆ehuli Ark./ mʒxuli xeç̆eç̆i Xop. Güz
armududur. İncedir, ciğerlenir. 19. Mʒxuguma
/ mʒxuli guma Fur. 20. Mʒxuk̆alati. 21.
Mʒxukamat̆e 22. Mʒxuli ağa. 23. Mʒxuli larozi. 24.
Mʒxuli okre/ mʒxuli orko Fur./ mʒxuli
sari Fur. Yörede Bulep sarısı olarak bilinen bir
armut türüdür. 25. Mʒxuli t̆angi. üzerinde
sarımsı sarımsı benekler bulunur. 26. Mʒxuli
yaği. 27. Mʒxumç̆ita. 28. Mʒxuşekeri / Atn.
şeçeri mʒxuli. Ciğerlenmez, altın rengi olur.
29. Mʒxutip̆p̆ai Arş. 30. Mʒxuxemşeli.
31. Mʒxuxudni. 32. Mʒxugudeli. 33. Sulamani Viʒ̆
Limon armudu. 34. Xut̆at̆uli mʒxuli. →
xeç̆eç̆uri. 35. Osule mʒxuli Atn. 36.
Mʒxubatmani Xop. İri olur. 37. Mʒxuli loqa.
Ortancadır; ne incedir ne de iri, ciğerlenir. 38.
Mʒxuli gonuri Xop. 39. Qinvamʒxuli Xop.
Kış başlayınca olur. 40. K̆oç̆ali Viʒ̆,
mʒxul-k̆oç̆ali. 41. Mʒxuli feli Viʒ̆
42. Ğvamç̆ita Viʒ̆ 43. Mʒxuli k̆ai Xop.
44. Mʒxuli xarxana Fur. Kışın yenir. 45.
Mʒxuli bardaği Fur. 46. Mʒxuli ʒ̆int̆ili
Fur. Kış aylarında yenen acı bir armut türü. 47.
Ç̆ik̆u sxuli Mrg. Yabanıl armut, yoz armut.
48. Mʒxuli p̆ant̆a Xop./ p̆anda mʒxuli
Fur. Ahlat armudu. 49. Mʒxuli k̆aduni fur,
Arş. 50. Mariaşina Arş. 51. Mʒxuli ç̆epri
Fur. 52. Mʒxuli ğini Fur. Küçük bir armut
türü. 53. Mʒxuli makvali Fur. 54. Mʒxuli
mçveri Fur. 55. Mʒxuli p̆olit̆e Fur.
56. Mʒxuli mangulisa Fur. 57. Mʒxuli xamza
Fur. 58. Mʒxuli t̆op̆i Fur. 59. Mʒxuli kçe
Fur. 60. Bak̆lava mʒxuli Atn. Olgunlaştığında
ciğerleşen bir armut rürü. 61. Parpa mʒxuli
Atn., mʒxuli parpa. 62. Parpak̆ani mʒxuli
Atn. 63. Mʒxuli k̆romi atn, Fur. 64. Atn.
Kotuna mʒxuli. → mcumori mʒxuli. 65. Yanoşi mʒxuli
şekeri Ark. Temmuz ayında yetişen bir armut
türü. 66. Mʒxuli sift̆eri Fur. 67.
Mart̆ili Ark. Meyvesi en son olgunlaşarak
yenecek duruma gelen bir tür kış armudu. 68.
Meʒ̆urğula Ark. İyice ciğerlenmeden yenmeyen bir
armut türü. 69. K̆alavartoni Ark. Kışın yenen
bir armut türü. 70. Mʒxuli gugumi Fur. →
mʒxuli k̆vanʒ̆a. 71. Mʒxuli k̆uk̆ma Atn.
→ mʒxuli k̆vanʒ̆a. 72. Mʒxuli elaç̆veri
Fur. 73. Mʒxuli ʒ̆k̆int̆ili Fur. Kış
aylarında yenen acı bir armut türü. 74. Mʒxul
gverdani. 75. Aç̆ara mʒxuli. 76. Mʒxul
karaburun. 77. Mʒxul
kubori. 78. Tavreculi mʒxuli. 79. Mʒxul-k̆vinçi. 80.
Mʒxul-okro.
|
43. P̆ant̆a bot. Ahlat, yabani armut
( Pyrus pyraster
)
Xopa'da Mt̆k̆uri mʒxuli ya da Mʒxuli
p̆ant̆a olarak bilinir. Furt̆ona'da da
P̆anda mʒxuli ya da Mt̆uri mʒxuli
olarak adlandırılır.
|
44. Uşkiri bot. Elma
(
Malus domestica )
Türleri: 1. Xanç̆eni. 2 .
K̆ap̆et̆işi. 3. Ç̆ereleriş.
4. Xaldipxe. 5. Çiçkuşi. Xopa'da Uşkiri,
Viʒ̆e'de Uşkuri, Ardeşen ve Atina'da da
Oşk̆uri denir.
|
45. Mt̆k̆uri uşkiri bot. Yabani elma, ekşi
elma
( Malus communis
)
|
[1]
[2] [3]
[4] [5]
[6] [7]
[8] [9]
[10] [11]
[12] [13]
[14] [15]
[16]
Yasal uyarı: Bu sayfadaki materyaller (Yazı, fotoğraf, ses kaydı vb.)Telif Hakları ile ilgili yasal mevzuat uyarınca korunmakta olup, Lazuri.Com'un yazılı izni olmadıkça kullanılamaz, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez, her ne suretle olursa olsun ticari amaçla çoğaltma ve yayma yapılamaz, kopya edilemez, diğer internet sayfası ya da topluma acık yerlerde yayınlanamaz/yayımlanamaz.
Kaynaklar
- მაყაშვილი ალექსანდრე. ბოტანიკური ლექსიკონი: მცენარეთა სახელწოდებანი. თბილისი,1991.BUCAKLİŞİ, İsmail Avcı, Hasan UZUNHASANOĞLU. Lazuri – Turkuli Nenapuna, Lazca –Türkçe Sözlük. Akyüz Yayınları. İstanbul 1999. МАРР, Н. Грамматика чанского (лазского) языка с хрестоматиею и словарем. СПБ. Москва1910.KADSHAIA, Otar; Heinz FÄHNRICH. Mingrelisch – Deutsches Wörterbuch. Reichert Verlag, Wiesbaden, 2001. BAYTOP, Prof. Dr. Turhan. Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları: 578. Ankara 1997. PHILLIPS, Roger. Wild Flowers of Britain . London 1977. MATARACI, Tuğrul. Ağaçlar, Doğa Severler İçin Rehber Kitap, Marmara Bölgesi Doğal–Egzotik Ağaç ve Çalıları. TEMA Vakfı Yayınları. İstanbul 2004. TEKİN, Erdoğan. Türkiye'nin En Güzel Yabani Çiçekleri. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. İstanbul 2005. UZUNHASANOĞLU, Hasan. Lazca Bitki İsimleri Üzerine Bir Deneme; Mzgudape. Mjora Lazepeşi Nena. Sayı II. s. 43-45. Türkçe–Gürcüce Sözlük. Gürcistan–Türkiye Bilimsel-Kültürel İlişkiler Derneği. Lai Çlaidze'nin Redaksiyonuyla, II cilt. İstanbul, 2001. AMSE – de JONG, Dr. Tine H. Laz–English Dictionary. Kaukasus–Verlag, 2004. Çikobava, Arnolt. Çhanuri Taksthebi, Xopuri Khilokhavi. Tbilisi, 1970.Amse – de Jong, Dr. Tine H. Laz – English Dictionary . Kaukasus – Verlag, 2004.
- Kuş seslerinin geneli internet'ten temin edilmiş olup, www.lazuri.com tarafından flash olarak eklenmiştir. http://www.sumae.gov.tr/proje/son/pdf/y09.pdf http://www.vashlovanipa.ge/wildlife.htm
- http://flora.iatp.org.ge/Georgian/About.htm
|
| |
|
|
| |
|
|
|
Untitled Document
|
|
MZGUDAPE