UCOXİNU MUSAFİREPE

Pukirobas do mapxas(monç̆inoras) mʒkvitura bağis var amulunan. Mara qinobas eşo var ren. Qinobas mşkiyoneri renan. Mtviri mteli komotumers do oç̆k̆omale var iz̆iren. Gorupan ga'ri quci ginz̆epek. Gores, gores do ar bağis komoxtes. Bağis ağani uşkirişi ncalepe(ncape) t̆es. Mʒkviturapek entepes naxoles do t̆k̆ebepe oxvat̆us kogoç̆k̆es. Bazi ncalepeşi mteli t̆k̆ebi kogoxvat̆es.

Pukiroba(purkinora) moxtaşi, cirek̆i do pesopek oçalişus(oxandus) goç̆k̆asen. Let̆aş ʒ̆k̆ari oʒ̆inʒ̆us kogoç̆k̆apan do jin but̆k̆apes yulunan.

But̆k̆apekti ga’rişi ogorus kogoç̆k̆asenan do ncaş t̆k̆ebişi doloxe ambari ncğonopan tude cirek̆i do pesopes. Ga'ri, mʒkviturapek na goxvat̆es svaşa(yerişa) komulun do kododgitun. Gza mek̆vateri ren. Çkva sotis var nilen. Cirek̆i do pesopek, but̆k̆apeşen ga'ri ak̆vandapan. But̆k̆apek, cirek̆i do pesopeşen ga'ri ak̆vandapan. Mara ga'ri var yulun. Em oras nca doxomun.

Mʒkviturapeşen muç̆oşi nca çvare?

Oputurepek ʒ̆oxle çalate kogok̆ires ncalepe(ncape), mara mʒkviturapek çala xvat̆es do kogoşobğes do xvala t̆k̆ebis meç̆işes. Açkvati çalapeşi doloxe mtugepe t̆u. Aʒ̆i hem mʒkviturapek, hemti mtugepek ncapes t̆k̆ebepe oxvat̆us kogoç̆k̆es. Em oras oputurepek, ncape daz̆epete gok̆iru komoingones. Emute k̆ayi iqu. Mʒkviturapek daz̆epeşen aşkurinet̆es do ncapes var mek̆vanç̆unet̆es. Majurani oputesti k̆ayi ğoberi doqves. Ğoberişi xolos mʒkviturapek ʒxont̆apan, meʒxont̆apan, mara bağis var amalenan. Aşote mʒkviturapeşen kamuçites.

***

DAVETSİZ MİSAFİRLER

İlkbahar ve yazın tavşanlar bağa giremezler. Fakat kışın öyle değil. Kışın açtırlar. Kar herşeyi kapatır ve yiyecek görülemez (bulunamaz). Uzun kulaklılar yiyecek ararlar. Aradılar, aradılar ve bir bağa girdiler. Bağda yeni elma ağaçları vardı. Tavşanlar onlara yaklaştılar ve kabukları kemirmeye başladılar. Bazı ağaçların bütün kabuğunu kemirdiler.

İlkbahar gelince kök ve sürgünler çalışmaya başlayacaklar. Topraktan su çekmeye başlarlar ve yukarıya yapraklara çıkarırlar.

Yapraklarda yiyecek aramaya başlayacakları ve ağacın kabuğunun içinden kök ve sürgünlere haber gönderirler. Yiyecek, tavşanların kemirdiği yere gelir ve durur. Yol kesiktir. Başka yere gidilemez. Kök ve sürgünler, yapraklardan yiyecek isterler. Yapraklar, kök ve sürgünlerden yiyecek isterler. Fakat yiyecek çıkmaz. O zaman ağaç kurur.
 
Tavşanlardan ağacı nasıl koruyacaksın?

Köylüler ağaçları önce mısır  sapları sardılar, fakat tavşanlar mısır saplarını kemirdiler ve dağıttılar ve yine kabuğa ulaştılar(yetiştiler). Birde mısır saplarının içinde fareler vardı. Şimdi hem tavşanlar, hemde fareler ağaçların kabuklarını kemirmeye başladılar. Köylüler o zaman , ağaçları dikenlerle çevirmeyi düşündüler(gönüllerinden geçirdiler). Onunla iyi oldu. Tavşanlar dikenlerden korkuyorlardı ve ağaçlara yanaşamıyorlardı. Öbür köyde iyi çeper yaptılar. Çeperin yanında tavşanlar sıçrıyorlarlar, zıplıyorlar, fakat bağa giremiyorlar. Tavşanlardan böyle kurtuldular.

Kaynak Kitap: OK̆İTXUŞENİ SUPARA - Majurani Fila- Soxumi- 1937
Mamç̆arale(yazar): Ʒ̆İT̆AŞİ İSKENDERİ