FORUM KONUK DEFTERI MOVIE FLASH KLIPLER Lazca Dil Kursu Hal değişme fiili / Gramer / Lazuri Doviguram - Lazca Öğreniyorum /

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ÇEVİRİ
Türkçe'den Lazca'ya

OFLİNE ÇEVİRİ
Türkce Lazca Sözlük Programı Lazuri Font - Lazca yazı karakterleri

Kısaltmalar

gyu.

yö.tsz.

yul.

yö.lok.

atn.

yö.yyk.

fur.

yö.dyk.

viw.

yö.dtm.

ark.

yö.dtm.yyk.

arş.

yö.nsz.

xop.

eö.nsz.

sap.

eö.ynl.

fra.

eö.dnl.

ing.

eö.2nl.

lat.

dö.syk.

ös.nsz.

dö.tsz.

ös.ynl.

dö.ytl.

dö.btl.

~ / /

  Uyari: Bu sayfada Lazca sözcükler için "Alboni Font"(yazı karakteri) kullanılmıştır. "Windows \ Fonts" dizininde Alboni Font olmayanlar karakterleri yanlış görecektir. Bunun olmaması için Windows\Fonts dizinine [Alboni Font'u buradan yükleyebilirsiniz]. Ayrıntılı bilgi için Lazuri Font ya da LazuriPC sayfamızı okuyunuz.

 

29

hal değişme fiili

29.       Hal Değişme Fiili

Madde 11.’de anlatıldığı gibi Hal değişme fiillerinin Emir kipi, Yasak kipi, Yeterlik kipi ve Tecrübe kipi bulunmamaktadır.

Burada, Lazcada çok sayıda bulunan Hal değişme fiillerinden bazı örnekler verilmiştir.

29.1.    Mowondun: beğeniyor

Perfekt biçimi şöyledir

Mowondu: beğendi

 

Türkçe tercümesi Di’li geçmiş zaman

Lazcada Hal değişme fiillerinin Perfekt biçimi, özneye ait eski hal değişerek yeni bir halin meydana geldiğini ifade etmektedir. Aynen Türkçe karşılığında da olduğu gibi Lazca olarak “beğendim” diyen kişi şu anda artık o şeyi “beğeniyor” durumdadır. Yani bir hal değişimi gerçekleşmiştir.

 

Lazca “beğenmek” fiilinin Emperfekt sade biçimi (Şimdiki zaman) “momwondun” ise “genelde o şeyi severim, beğenirim” anlamına gelmektedir.

29.1.1.  Çekim

Emperfekt Perfekt
momwondun momwondu
moüwondun moüwondu
mowondun mowondu
momwonduran ~ momwondunan momwondes ~ momwondey
moüwonduran ~ moüwondunan moüwondes ~ moüwondey
mowonduran ~ mowondunan mowondes ~ mowondey

29.1.2.  Sözdizimi

Bu, Datif özneli yalın tümleçli {dö.ytl} fiildir.
Özne (beğenen kişi) : Datif
Tümleç (beğenilen) : Yalın

Ham bozomota moüéondu-i? Bu kızı beğendin mi?

Momwondu. Beğendim.

Bozomotas si mowondu-i? Kız seni beğendi mi?

Artiüarti mowondes. Birbirini beğendiler.

29.2.    Goöondrun ~ Goöüpndun : unutuyor

Perfekt biçimi şöyledir

Goöondru ~ goöüpndu: unuttu

Türkçe tercümesi Di’li geçmiş zaman (unuttu) iken İngilizce karşılığı Şimdiki perfekt (has forgotten) olur.

Bu, hem özneye göre hem tümlece göre çekim yapan fiillerden biridir.

29.2.1.  Özneye göre çekim

Emperfekt  
Batı Doğu
gomoöondrun gomoöüpndun
gogoöondrun gogoöüondun
goöondrun goöüondun
gomoöondruran ~ gomoöondrunan gomoöüondunan
gogoöondruran ~ gogoöondrunan gogoöüondunan
goöondruran ~ goöondrunan goöüondunan

Perfekt  
Batı Doğu
gomoöondru gomoöüondu
gogoöondru gogoöüondu
goöondru goöüondu
gomoöondres gomoöüondes
gogoöondres gogoöüondes
goöondres goöüondes

29.2.2.  Sözdizimi

{dö.ytl}
Özne (unutan kişi) : Datif
Tümleç (unutulan nesne) : Yalın

29.2.3.  Tümlece göre çekim

Önce aşağıdaki örneklere bakınız

Arkabi

Hemuz ma goboöüondi. O beni unuttu.

Hemuz si goöüondi. O seni unuttu.

Hemuz heya goöüondu. O onu unuttu.

Hemuz çku goboöüondit. O bizi unuttu.

Hemuz tkva goöüondit. O sizi unuttu.

Hemuz hemtepe goöüondes[1]. O onları unuttu.

Yukarıda görüldüğü gibi bu fiilde Şahıs öneki “-b-” yalın durumda bulunan tümlecin 1. şahıs olduğunu, ayrıca Şahıs sonekleri “-i, -i, -u, -it, -it, -es” tümleçlerin şahıs ve sayısını (tekil, çoğul) göstermektedir.

29.3.    Aüpmanden ~ G(v)anöelen : özlüyor 

29.3.1.  Aüpmanden [Batı]

{dö.ytl}
aüpmanden : özlüyor
aüpmandu : özledi

Perfekt biçimin Türkçe tercümesi (özledi) “Di’li geçmiş zaman”dır. İngilizce karşılığı “present progressive tense” olur. Hal değişme fiillerinin hepsinde olduğu gibi Lazca çekim sistemi ile diğer dillerin çekim sistemi arasındaki tercüme paralel olmamaktadır.

29.3.1.1.    Özneye göre çekim

Emperfekt Perfekt
maüpmanden maüpmandu
gaüpmanden gaüpmandu
aüpmanden aüpmandu
maüpmanderan ~ maüpmandenan maüpmandes ~ maüpmandey
gaüpmanderan ~ gaüpmandenan gaüpmandes ~ gaüpmandey
aüpmanderan ~ aüpmandenan aüpmandes ~ aüpmandey

29.3.1.2.    Sözdizimi

Özne (özleyen kişi) : Datif

Tümleç (özlenen) : Yalın

29.3.1.3.    Tümlece göre çekim

Himus ma vaüpmandi. O beni özledi.

Himus si aüpmandi. O seni özledi.

Himus him aüpmandu.O onu özledi.

Himus şüu vaüpmandit. O bizi özledi.

Himus ûüva aüpmandit. O sizi özledi.

Himus hini aüpmandu[2]. O onları özledi.

29.3.2.  Gvanöelen ~ ganöelen [Doğu]

{dö.ytl}
gvanöelen ~ ganöelen : özlüyor
gvanöelu ~ ganöelu : özledi

29.3.2.1.    Özneye göre çekim

Emperfekt Perfekt
gomanöelen gomanöelu
goganöelen goganöelu
gvanöelen ~ ganöelen gvanöelu ~ ganöelu
gomanöelenan gomanöeles
goganöelenan goganöeles
gvanöelenan ~ ganöelenan gvanöeles ~ ganöeles

29.3.2.2.    Sözdizimi

 

Özne (özleyen kişi) : Datif

Tümleç (özlenen) : Yalın

29.3.2.3. Tümlece göre çekim

Hemuz ma gobanöeli. O beni özledi.

Hemuz si g(v)anöeli. O seni özledi.

Hemuz heya g(v)anöelu.O onu özledi.

Hemuz çku gobanöelit. O bizi özledi.

Hemuz tkva g(v)anöelit. O sizi özledi.

Hemuz hemtepe g(v)anöelu[3]. O onları özledi.

29.3.   Gvaşinen: hatırlıyor

{dö.ytl}
gvaşinen : hatırlıyor
gvaşinu : hatırladı

Bu fiilin perfekt biçimi (hatırladı) şimdiki halini anlatmaktadır. Dolayısiyle İngilizce tercümesi Şimdiki zaman’dadır.

29.3.1.   Özneye göre çekim

Emperfekt Perfekt
gomaşinen gomaşinu
gogaşinen gogaşinu
gvaşinen gvaşinu
gomaşineran ~ gomaşinenan gomaşines ~ gomaşiney
gogaşineran ~ gogaşinenan gogaşines ~ gogaşiney
gvaşineran ~ gvaşinenan gvaşines ~ gvaşiney

29.3.2.  Sözdizimi

Özne (hatırlayan kişi) : Datif

Tümleç (hatırlanan) : Yalın

 

29.3.3.  Tümlece göre çekim

Atina

Himus ma govaşiner. O beni hatırlıyor.

Himus si gvaşiner. O seni hatırlıyor.

Himus him gvaşinen.O onu hatırlıyor.

Himus şüu govaşinert. O bizi hatırlıyor.

Himus ûüva gvaşinert. O sizi hatırlıyor.

Himus hini gvaşinen. O onları hatırlıyor.

Örnek(Evuli) 

Aşelas üaûa öumanişe ma gvaşinen. Aşela her sabah beni hatırlıyor.

Loyas si gvaşinen-i ? Loya seni hatırlıyor mu?

Loyas si var gvaşinen-i ? Loya seni hatırlamıyor mu ?

Didi-şüimi ôanda gomaşinasere. gyu. Babaannemi her zaman hatırlayacağım.

Ma si kogomaşinu. Ben seni hatırladım.

29.4.   Amşüprinen/ Amşüirinen : Acıkmaya başlıyor

Datif özneli Boş tümleçli fiil

amşüprinen : acıkmaya başlıyor
amşüprinu : acıktı

Bu fiilin perfekt biçimi “acıkmaya başladı” demek değildir.

29.4.1.  Çekim

Emperfekt(Batı) Perfekt(Batı)
mamşüprinen mamşüprinu
gamşüprinen gamşüprinu
amşüprinen amşüprinu
mamşüprineran ~ mamşüprinenan mamşüprines ~ mamşüpriney
gamşüprineran ~ gamşüprinenan gamşüprines ~ gamşüpriney
amşüprineran ~ amşüprinenan amşüprines ~ amşüpriney

29.4.2.  Sözdizimi

Özne (acıkan kişi) : Datif

Bazen “Boş tümleç” denebilen kelime cümle içinde bu fiilin önünde Yalın durumda bulunur. Örnek: “cari mamşüprinu: ben [yemek] acıktım”.

29.5.   Ambinen ~ Auminen: Susamaya başlıyor

Datif özneli Boş tümleçli fiil

ambinen ~ auminen : susamaya başlıyor
ambinu ~ auminu : susadı

Bu fiilin perfekt biçimi “susamaya başladım” demek değildir.

Emperfekt(Batı) Perfekt(Batı)
mambinen mambinu
gambinen gambinu
ambinen ambinu
mambineran ~ mambinenan mambines ~ mambiney
gambineran ~ gambinenan gambines ~ gambiney
ambineran ~ ambinenan ambines ~ ambiney

wari mambinu. Susadım.

wari gambinu-i? Susadın mı?

wari var gambinu-i? Susamadın mı?

Emperfekt(Doğu) Perfekt(Doğu)
mauminen mauminu
gauminen gauminu
auminen auminu
mauminenan maumines
gauminenan gaumines
auminenan aumines

29.6.   Dvanöinen ~ D(v)aöüinden : Yorulmaya başlıyor.

{dö.tsz}
dvanöinen ~ d(v)aöüinden : yorulmaya başlıyor
dvanöinu ~ d(v)aöüindu : yoruldu

Bu fiilin Perfekt biçimi “yorulmaya başladı” demek değildir.

Çekim

Emperfekt(Batı) Perfekt(Batı)
domanöinen domanöinu
doganöinen doganöinu
dvanöinen dvanöinu
domanöineran ~ domanöinenan domanöines ~ domanöiney
doganöineran ~ doganöinenan doganöines ~ doganöiney
dvanöineran ~ dvanöinenan dvanöines ~ dvanöiney
Emperfekt(Doğu) Perfekt(Doğu)
domaöüinden domaöüindu
dogaöüinden dogaöüindu
d(v)aöüinden d(v)aöüindu
domaöüindenan domaöüindes
dogaöüindenan dogaöüindes
d(v)aöüindenan d(v)aöüindes

29.7.   Açinden ~ Açkinden : (Şu sıralar) hapşırıyor.

{dö.tsz}
açinden ~ açkinden : (şu sıralar) hapşırıyor
açindu ~ açkindu : (az önce) hapşırdı

 

Lazcada bu fiil biçim bakımından Hal değişme fiilidir. İstem dışı meydana gelip bastırılamıyan fizyolojik bir tepki olduğu için Hareket fiilleri arasında yer almamaktadır.

 

Çekim

 

Emperfekt(Batı) Perfekt(Batı)
maçinden maçindu
gaçinden gaçindu
açinden açindu
maçinderan ~ maçindenan maçindes ~ maçindey
gaçinderan ~ gaçindenan gaçindes ~ gaçindey
açinderan ~ açindenan açindes ~ açindey
Emperfekt(Doğu) Perfekt(Doğu)
maçkinden maçkindu
gaçkinden gaçkindu
açkinden açkindu
maçkindenan maçkindes
gaçkindenan gaçkindes
açkindenan açkindes

29.8.   Gvaren[4] : (Doğa üstü bir varlıktan dolayı) korkuya kapılıyor.

{dö.tsz}
gvaren : (doğa üstü bir varlıktan) korkuya kapılıyor
gvaru : (doğa üstü bir varlıktan) korkuya kapıldı

 

Çekim(Atina)

Emperfekt Perfekt
gomaren gomaru
gogaren gogaru
gvaren gvaru
gomareran gomares
gogareran gogares
gvareran gvares

[1] “goöüpndes” yerine “goöüpndu” biçimi de gözlemlenmiştir.

[2] “aüpmandu” yerine “aüpmandes” biçimi de gözlemlenmiştir.

[3] “g(v)anöeles” biçimi de gözlemlenmiştir.

[4] “gvaren”: Bu kelimenin tam Türkçe karşılığı bulunamamıştır. Kabaca doğa üstü varlıklara karşı korkuya kapılma duygusunu ifade eder.


Untitled Document Yasal uyarı: Bu sayfadaki materyaller (Yazı, fotoğraf, ses kaydı vb.)Telif Hakları ile ilgili yasal mevzuat uyarınca korunmakta olup, yazarların ve/veya Lazuri.Com'un yazılı izni olmadıkça kullanılamaz, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez, her ne suretle olursa olsun ticari amaçla çoğaltma ve yayma yapılamaz, kopya edilemez, diğer internet sayfası ya da topluma acık yerlerde yayınlanamaz/yayımlanamaz.
Lazuri.Com


DİDİ LAZURİ NENAPUNA ÇIKTI !

Lazcanın Yazıya Geçirilmesinde Tarihsel Bir Adım!...
Bugüne kadar hazırlanmış en kapsamlı Lazca sözlük

Didi Lazuri Nenapuna, 17 yıl süren detaylı bir alan araştırması ve kaynak taraması sonucu vücuda getirilmiş, Lazcanın bütün diyalektlerini karşılaştırmalı olarak ele alan, Lazca üzerine yapılmış en uzun süreli çalışma olması itibariyle alanında tek!...

  • Seri/Sıra No.: Chiviyazıları: 244/Mjora:45
  • ISBN: 978-975-9187-40-8
  • 25 Bin Lazca kelime
  • Binlerce deyim ve atasözü
  • Detaylı olarak incelenmiş fiil biçimleri
  • Türkçe ve Latince karşılıklarıyla bitki ve hayvan adları
  • Her kelime için çok sayıda Lazca örnek ve açıklama
  • 1160 sayfa / Büyük boy / Sert kapak
  • Adres: Mühürdarbağı sk. 8/1 Kadıköy İst.
  • Tel.: 0 216 414 91 13/fax: 0 216 414 97 93/e-mail: bilgi@chiviyazilari.com
Lazuri.Com |  


Sözlük & Telaffuz

Derslerin yanısıra kullanabileceğiniz diğer sayfalar:

Laz Alfabesi ve Telaffuzu
(sesli örnekler)

Türkçe-Lazca Çeviri
(Online)

Lazuri-Turkuli Nenapuna
Lazca-Türkçe Sözlük
(Windows'unuza kurup ofline kullanabileceğiniz lazuri.com'un hazırladığı ücretsiz bir programdır)


Dersler

Önsöz (Giris)
Alfabe - Alboni
Kurs 01
Kurs 02
Kurs 03
Kurs 04
Kurs 05
Kurs 06
Kurs 07
Kurs 08
Kurs 09


Grameri & Gramer

Önsöz (Giris)
Kısaltmalar / İşaretler
Gramerin tam listesi(içindekiler)

01 Fonemler
02 İsimler
03 Zamir
04 Sıfat
05 Zarf
06 Ön-edat
07 Son-edat
08 Baglaç
09 Ünlem
10 Hayvana Emir ünlemi
11 Fiil: Sınıflandırma
12 Hareket Fiili: Bildirme kipi emperfekt
13 Hareket Fiili: Bildirme kipi perfekt
14 Hareket Fiili: İstek kipi
15 Hareket Fiili: Emir kipi
16 Hareket Fiili: Yasak kipi
17 "-Na" Soneki(1) Koşullu biçim
18 "-Na" Soneki(2) Belgisiz Kelimeler
19 Hareket Fiili: Dilek kipi
20 Hareket Fiili: Yeterlik kipi emperfekt
21 Yeterlik kipi perfekt
22 Hareket Fiili: Yeterlik istek kipi
23 "-Na" Soneki(3) Yeterlik kipi-koşullu biçim
24 Yeterlik-dilek kipi
25 Hareket Fiili: Tecrübe kipi
26 Hareket Fiili: Tümleç göstergesi
27 Hareket Fiili: Ettirgen
28 Hareket Fiili: Şahıssız fiil
29 Hal değişme fiili
30 Hal fiili
31 Kopula fiili
32 Başkalaşma fiili
33 Kök öneki
34 Mamtinoba
35 Fiilimsi: Partisip
36 Fiilimsi: Olumsuz fiil-zarf
37 Fiilimsi: Olumsuz fiil-sıfat
38 Fiilimsi: Gelecek zaman fiil-sıfat
39 Fiilimsi: Fiil-isim
40 "Na-" öneki
41 Söz aktarma edatı
42 Liste: Çok köklü fiil
43 Yöresel fiil çekim farkı
44 Yöresel kelime farkı
45 Liste: Fiil başları 1
45 Liste: Fiil başları 2
46 Liste: Diğer yapım ekleri
47 Lazca fonemler 1
47 Lazca fonemler 2
47 Lazca fonemler 3
48 İki boyutlu fiil çekim tabloları 1
48 İki boyutlu fiil çekim tabloları 2

 

   

 
Copyright © 2002-2017 Lazuri.Com | Telif Hakları saklıdır.