FORUM KONUK DEFTERI MOVIE FLASH KLIPLER Lazca Dil Kursu Fiil başları -2- / Gramer / Lazuri Doviguram - Lazca Öğreniyorum /

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ÇEVİRİ
Türkçe'den Lazca'ya

OFLİNE ÇEVİRİ
Türkce Lazca Sözlük Programı Lazuri Font - Lazca yazı karakterleri

Kısaltmalar

gyu.

yö.tsz.

yul.

yö.lok.

atn.

yö.yyk.

fur.

yö.dyk.

viw.

yö.dtm.

ark.

yö.dtm.yyk.

arş.

yö.nsz.

xop.

eö.nsz.

sap.

eö.ynl.

fra.

eö.dnl.

ing.

eö.2nl.

lat.

dö.syk.

ös.nsz.

dö.tsz.

ös.ynl.

dö.ytl.

dö.btl.

~ / /

  Uyari: Bu sayfada Lazca sözcükler için "Alboni Font"(yazı karakteri) kullanılmıştır. "Windows \ Fonts" dizininde Alboni Font olmayanlar karakterleri yanlış görecektir. Bunun olmaması için Windows\Fonts dizinine [Alboni Font'u buradan yükleyebilirsiniz]. Ayrıntılı bilgi için Lazuri Font ya da LazuriPC sayfamızı okuyunuz.

 

45-2

fiil başları

45.31.    GOWO-(2) yul. ÜOWO-(2) gyu. “Eylemin bir şeyin altında, aşağısında, yarıdan aşağısında” gerçekleştiğini belirtir.

Değişkenleri
üowv-: ancak Çamlıhemşin ve Ardeşen'de yöreye göre “o” önünde
üow-: “i, u” önünde

gowokturu ~ üowvokturu ~ üowomturu altını değiştirmek.
gowoövalu
~ üowvoöu ~ üowoövalu alt kısmını yakmak.
gowoûaxu
~ üowvoûûaxu ~ üowoûaxu altını kırmak
gowoüvatu
~ üowvoüvatu ~ üowoüvatu alt tarafını kesmek

45.32.    ÜOÜO- gyu. OÜO-(1) yul. İkiye ayırmak, ikiye bölmek anlamını verir. ğ OÜO-(2)

45.33.    ÜÜA- gyu. GOŞA- ğ GOŞA-

Değişkenleri
üü-: “i, u” önünde
üüo-: “vi, bi, vu, bu, mi, gi” önünde

45.34.    ÜOWO- gyu. GOWO- ğ GO3O-

Değişkenleri
üow-: “i, o, u” önünde
üowv-: “a” önünde
üowv-: çamlıhemşin ve ardeşen'de yöreye göre “o” önünde

45.35. ME-(1) Eylemin yapandan uzaklaşan hareketi anlatır. Bazen dik yüzeye doğru anlamını da katar.

Değişkenleri
n-: “a, i, o, u” önünde

mekosu dik yüzeye doğru süpürmek
meöadu
~ meöüadu dik bir yüzeye çakmak
mesvaru
dik bir yüzeye yaslayarak dizmek.
mexedu
dik bir yüzeyin önüne oturmak
mexunu
dik bir yerin önüne oturtmak

45.36.    ME-(2) Yapılan eylemden nesnenin “küçük bir bölümünün, bir tarafının, bir kısmının” etkilendiğini anlatır.

memxişolu atn. küçük bir parça koparmak
mepunçxolu
küçük bir parça koparmak
menaxu
bir bölümünü yıkamak
mexvathu
bir kısmını kemirmek

45.37.    MEÜA- yul. Doğrudan (aşağıya inmeden) karşı tarafa yönelen hareketi anlatır. bkz. 44.40. Meya-

meüüu aşağıya inmeden beri taraftan karşı tarafa canlı bir varlığı göndermek
meüaxtu
aşağıya inmeden beri taraftan karşı tarafa geçmek
meüamalu
aşağıya inmeden beri taraftan karşı tarafa (cansız varlığı) götürmek
meüaomilu
aşağıya bakmadan beri taraftan karşı tarafa bakmak

45.38.    MELA- Kullanımı en ez olan öneklerden biridir.

meladvalu içeri (ağıza) koymak/put inside (to the mouth). Cari komelidu. ekmeği ağzına aldı.
melagutu kir nüfuz etmek/dirt being absorbed. Lebi komelagutu. Kir nüfuz etti

45.39.    MENDA- ~ MİNDA- Ancak Pazar ve Çamlıhemşin diyalektlerinde iki adet fiilde gözlemlenmektedir. (Daha başka örnekler bulduysanız bize bildiriniz ve Mamtinoba “menda-” ile karşılaştırınız.)

Değişkenleri
mend-: “i, o, u” önünde
mende-: “vi, vu, mi, gi” önünde

mendoyonu zorla ya da ısrar ederek (canlı bir varlığı) birinden almak
        → ôaôu-muşis a üaûu mendoyonu. Dedesinden zorla (ısrar ederek) bir kedi aldı.
        → ôaôuli-muşis üaûu var menduyonu. Dedesinden zorla (ısrarla) kedi almadı.
mendoğmalu zorla ya da ısrar ederek (cansız varlığı) birinden almak
        → Didas a mutxa mendoğmalu şeni ôanda üowvaberûu. Yaşlı kadından bir şey almak için hep ısrar ederdi.
        → Didas ôoûe muti var menduğamûu. Yaşlı kadından (zorla, ya da ısrar ederek) hiçbir zaman bir şey almazdı.

Görüldüğü gibi olumsuz biçimlerde ve fiilimsilerde de kullanıldığına göre buradaki “menda-” fiil başıdır.

45.40.    MEŞÜA- gyu. MEŞA- yul., MİŞA-[1] çxa. Yatay derinliği olan mekanın içine doğru yönelme anlamı verir. Buradaki yatay derinlik aynı zamanda insan tarafından girilmesi zor, bitkilerle kaplı, dar, basık oluşu anlatır.

Değişkenleri
meşü- ~ meşe-: “i, o, u” önünde
meşü- ~ meşe-: “vi, bi, vu, bu, va, ba, mi, gi” önünde

meşüadvalu ~ meşadvalu yatay derinliği olup insanın girmesi zor olan bir mekanın içine koymak
meşüağmalu
~ meşüağu ~ meşağmalu yatay derinliği olup insanın girmesi zor olan bir mekanın içine götürmek.
meşüağuru
~ meşağuru yatay derinliği olup insanın girmesi zor olan bir mekanın içinde ölmek.
meşüasvaru
~ meşasvaru yatay derinliği olup insanın girmesi zor olan bir mekanın içine dizmek
meşüaûoçu
~ meşaûüoçu yatay derinliği olup insanın girmesi zor olan bir mekanın içine fırlatmak
meşüaxedu
~ meşaxedu yatay derinliği olup insanın girmesi zor olan bir mekanın içine oturmak.
meşüolva
~ meşaxtimu yatay derinliği olup insanın girmesi zor olan bir mekanın içine girmek.

45.41.    MEYA- yul. Eylemin başladığı yerden, önce aşağıya doğru inerek oradan tekrar yukarı çıkıp karşıya geçmeyi anlatır. (Vadinin bir yakasından dereye inip oradan çıkarak vadinin karşı tarafına ulaşmak gibi...)

meyaxtimu Önce aşağıya inerek karşıya geçmek. Nöalaşen komeyoxtu. dereden karşıya geçti.
meyaşku
Önce aşağıya inerek karşı tarafa geçirmek
meyaomilu
Önce aşağıya bakarak karşıya bakmak
meyamalu
(cansız varlığı) önce aşağıya indirerek karşı tarafa götürmek, geçirmek

45.42.    MEYO- (1) atn. MEO- (1) arş. “Karşı tarafa” anlamı verir.

meyoğmalu ~ meoğu cansız bir şeyi karşı tarafa götürmek, geçirmek.
meyoşkvalu ~ meoşku
Karşıya ya da öte tarafa geçirmek
meyolva
~ meolva karşıya geçmek/cross to the opposite side. Orubaşe komeyoxtu: dereden karşıya geçti.
meyowelimu ~ meowomilu
karşı tarafa bakmak

45.43.    MEYO-(2) atn. MEO-(2) arş. “Yeniden, tekrarlama” anlamı verir.

meyocibu ~ meocibu ~ meyagubu tekrar pişirmek
meyodvalu ~ meodu ~ meyadu
Yeniden adlandırmak
        → Beres yoxo meyodves. çocuğun adını değiştirdiler (yeni bir isim verdiler).
meyogalu ~ meogu ~ meyogalu
bir alışkanlıktan kurtulmak
        → wiüara oşus meyagu. Sigara içme alışkanlığını terketti.
meyoüoreéxu ~ meoüoreéxu tekrar saymak
        → A üoreéxeri para meyoüoreéxu. Bir kez sayılmış parayı tekrar saydı.
meyonaxu ~ meonaxu yeniden yıkamak
        → Ağne naxveri dolokunape-muşi meyonaxu. Yeni yıkanmış giysilerini tekrar yıkadı.
meyonöaru ~ meonöaru ~ meyoöaru yeniden (tekrar) yazmak
        → Nöarerepe ağne karûalis meyonöaru. Tüm yazılarını yeni bir kağıda tekrardan yazdı.

45.44.    MO- Konuşana doğru anlamı verir.

Değişkenleri
m-: “u” önünde
mv-: “a” önünde

moğmalu (cansız varlığı) konuşana doğru getirmek
        → germaşe dişüa moğams: ormandan odun getiriyor.
mokosu konuşana doğru süpürmek
        → Pavrepe moykosams. yaprakları kendine doğru süpürüyor.
molva ~ moxtimu konuşana doğru gelmek
        → Haşo mulun. bu tarafa geliyor.
moncğonu konuşana doğru göndermek
        → Karûali moncğonu. mektup gönderdi.

45.45.    MOÜO-(1) Arka, arka taraf anlamı verir.

Değişkenleri
moü-: “i, u” önünde
moüv-: “a” önünde

Moüoéonu arkasına saplamak, dikmek
Moüogutinu
~ moüodgitinu arkasında ayakta durmak
Moüosvaru
arkasına dizmek
Moüoûobu
~ moüoûüobu Arkasına saklanmak
Moüoûoçu
~ moüoûüoçu Arkasına atmak, arkasından aşırmak
Moüoxedu
arka tarafına oturmak
        → üaôulas komoüomixedu. Arka tarafıma oturdu.

45.46.    MOÜO-(2) yul. Karşıdan beriye doğru direkt (aşağıya inmeden) yönelmeyi belirtir.

moüoxûimu karşıdan beriye doğru direkt gelmek
moüoomilu
karşıdan beriye doğru bakmak.
moüoûüoçu
karşıdan beriye doğru atmak.
moüoputxu
karşıdan beriye doğru uçmak.

45.47.    MOLA-(1) Eylemin kapalı mekana yöneldiğini ya da eylemin kapalı mekanda gerçekleştiğini belirtir.

molawelimu ~ molawomilu ~ molaomilu kapalı bir mekanın içine bakmak.
        → Muüu puci uyonun ya do axiris a komolaweru. Kaç ineği var diye ahırın içine şöyle bir baktı.
molabğalu (katı maddeyi) kapalı bir mekanın içine dökmek
        → Piliûas markvali molabğu. sobanın içine yumurtaları koydu.
moladvalu kapalı mekanın içine koymak./put inside a closed place.
        → Dişüa piliûas komolabdvi. Odunu sobaya koydum.
molağuru kapalı mekanın içinde ölmek.
        → Badi oda-muşis xavala xvala komolağuru. Yaşlı adam odasında yapayalnız öldü.
molaxunu kapalı mekanın içine oturtmak; hapsetmek.
        → üaûu odas komolaxunu. Kediyi odaya oturttu; odaya hapsetti.

45.48.    MOLA-(2) Konuşan kişiye doğru yaklaşan hareketi anlatır.

molağmalu (katı maddeyi) öteden beriye doğru getirmek
molancğonu
öteden beriye doğru göndermek
molanûoru
öteden beriye doğru çekmek, yanaştırmak.
molatoru
öteden beriye doğru çekmek
mololva
~ molaxtimu öteden beriye doğru gelmek
molayonu
~ molaonu (canlı varlığı) öteden beriye doğru getirmek.

45.49.    MOŞÜA- gyu. MOŞA- yul. “Enlemesine derinliği olan kapalı mekanın içinden dışa doğru yönelme” anlamı verir.

Değişkenleri
moşü-: “i, o, u” önünde
moşüv-: “a” önünde

moşüayonu ~ moşayonu (canlı varlığı) ortaya çıkarmak.
moşüolva
~ moşaxtimu ortaya çıkmak, belirmek.
        → Si-ti nakele moşaxti ? Sen de nereden çıktın ortaya, (nereden belirdin) ?
moşüağmalu ~ moşüağu ~ moşağmalu (cansız varlığı) ortaya çıkarmak (cansız)

45.50.    MOYO-(1) atn. MOO-(1) arş. “üstüne, üzerine ya da tepesini” anlamı verir.

moyoğuru ~ mooğuru birşeyin üzerinde ya da üstünde ölmek
moyokosu
~ mookosu üstünü süpürmek
moyoûaxu
~ mooûûaxu üstünü ya da tepesini kırmak.
moyoüoru
~ mooüüoru üstünü ya da tepesini bağlamak
moyoxvaûu
~ mooxvaûu üstünü ya da tepesini kemirmek.

45.51.    MOYO-(2) atn. MOO-(2) arş. Karşı üst taraftan konuşana doğru yönelmeyi belirtir.

moyolva ~ moolva karşıdan konuşana doğru geçmek
moyoşkvalu
~ mooşüu karşıdan konuşana doğru geçirmek
moyoyoxu
~ mooyoxu karşıdan konuşana doğru çağırmak
moyowelimu
~ moowomilu karşıdan konuşana doğru bakmak
moyoğmalu
~ mooğu (cansız varlığı) karşıdan konuşana doğru getirmek
moyoncğonu ~ mooncğonu
(cansız varlığı) karşıdan konuşana doğru göndermek

45.52.    MOWO- “Üstte konuşana doğru yönelme” anlamı verir.

mowoxvalu atn. ayaklanmak, ayağa kalkmak.
mowoüaôinu
~ mowonüaôinu aniden yukarı fırlamak, aniden kalkmak.
        → Oüiyinu domagurus mowovuüaôi. Çığlığı duyunca ayağa fırladım.

45.53.    O- yul. Ancak Doğu diyalektlerinde çok az sayıda fiilin başında bulunmaktadır.

Aşağıdakilerle karşılaştırınız
Kököneki “o-” bkz. 33.5.
Mamtinoba “o-” bkz. 34.1.
Başsızlık göstergesi “o-”; bkz. 39.

Odu yul. (gözünü) yummak
Toli obdumer. Gözümü yumuyorum
Toli var obdumer. Gözümü yummuyorum
Toli obdvi. Gözümü yumdum.
Toli var obdvi. Gözümü yummadım.

Bu fiilin başındaki “o-”, tüm kip ve zamanlarda olumlu ve olumsuz biçimlerde bulunduğuna göre fiil-başıdır.
Not:Lazca Batı diyalektlerinde bu fiilin karşılığı, Fiil başı “o-”yu almamaktadır.

odu* (gözlerini) yummak
vudum (gözlerimi) yumuyorum
vudvi (gözlerimi) yumdum
ovudvi** (gözlerimi) yumdum
 var vudvi (gözlerimi)  yummadım
* “odu”daki “o-”, Başsızlık göstergesidir. Çünkü, görüldiği gibi, ancak fiil-isim başında kullanılmaktadır.
** “ovudvi”deki “o-”, Mamtinoba'dır. Çünkü, görüldüğü gibi, olumsuz biçimlerde kullanılmamaktadır.

 

Doğu'da
opşu  ~ doldurmak
obopşi  ~ doldurdum
var obopşi  ~ doldurmadım
obopşam  ~ dolduruyorum
var obopşam  ~ doldurmuyorum

Olumsuz biçimlerde de kullanıldığına göre bu fiilin başındaki “o-”, Mamtinoba değildir.

45.54.    OÜO-(1) Birleşme ya da bir araya gelme anlamı verir. Ancak, burdaki birleşme iç içe geçme anlamına gelmemektedir. Bir araya gelen şeyler kendi özelliklerini korurlar.

oüobgaru birlikte ağlamak
oüoöadu
birbirine çakmak
oüoöambu
birbirine yapıştırmak
oüoğmalu
biriktirmek
oüolva
~ oüoxtimu bir araya gelmek
oüosvaru
biraraya dizmek.
oüoxaşüu
~ oüoxaçku birlikte ekmek.

45.55.    OÜO-(2) yul. ÜOÜO- gyu.[2] “İkiye ayırma, ikiye bölme” anlamı verir.

Değişkenleri
üoü-: “i, o, u” önünde
üoüv-: “a” önünde
oü-: “i, o, u” önünde
oüv-: “a” önünde

oüoçitu ~ üoüoçitu ortadan yarmak.
oüontxozu
~ üoüontxozu iki ayrı örgü yapmak.
oüoöüidu
~ üoüoöirdu ortadan yırtmak; ortadan koparmak
oüoöüodu
~ üoüoöordu ortadan yırtılmak ya da kopmak
oüoöüoru
~ üoüüoru ortadan biçmek.
oüoûaxu
~ üoüoûaxu ortadan kırmak, kırıp ortadan bölmek.
oüoüvatu
~ üoüoüvatu ortadan kesmek
oüoalu
~ üoüowalu ortadan yarmak ya da ayırmak.
        → Dişkape oüou. Odunları ortadan yardı (ayırdı).
oüoxvalu
~ üoüoxvalu yıkmak; bozmak
        → Oxori oüoxu. evi yıktı.

45.56.    OXO- “İç içe geçirme, kaynaştırma” anlamı verir.

Değişkenleri
oxv-: bazı yörelerde “o-” önünde

oxobalu ~ oüobalu iki farklı sıvıyı (sıcak ve soğuk gibi) birbirine eklemek
oxoövalu
~ oüoövalu bir arada karıştırp yakmak
oxogubu
~ oüocibu bir arada pişmek ya da pişirmek
        → Lu do lobya koüocibu. Lahana ile fasülyeyi bir arada pişirdi.
oxogzalu yanyana iki ya da daha çok ateşi yakmak
oxoktinu
oyalanmak, vakit geçirmek.


[1] Xopa'da da yöreye göre kullanılmaktadır.

[2] Arûaşeni-Oüordule'de “oüo-” şeklinde söylenir


Untitled Document Yasal uyarı: Bu sayfadaki materyaller (Yazı, fotoğraf, ses kaydı vb.)Telif Hakları ile ilgili yasal mevzuat uyarınca korunmakta olup, yazarların ve/veya Lazuri.Com'un yazılı izni olmadıkça kullanılamaz, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez, her ne suretle olursa olsun ticari amaçla çoğaltma ve yayma yapılamaz, kopya edilemez, diğer internet sayfası ya da topluma acık yerlerde yayınlanamaz/yayımlanamaz.
Lazuri.Com


DİDİ LAZURİ NENAPUNA ÇIKTI !

Lazcanın Yazıya Geçirilmesinde Tarihsel Bir Adım!...
Bugüne kadar hazırlanmış en kapsamlı Lazca sözlük

Didi Lazuri Nenapuna, 17 yıl süren detaylı bir alan araştırması ve kaynak taraması sonucu vücuda getirilmiş, Lazcanın bütün diyalektlerini karşılaştırmalı olarak ele alan, Lazca üzerine yapılmış en uzun süreli çalışma olması itibariyle alanında tek!...

  • Seri/Sıra No.: Chiviyazıları: 244/Mjora:45
  • ISBN: 978-975-9187-40-8
  • 25 Bin Lazca kelime
  • Binlerce deyim ve atasözü
  • Detaylı olarak incelenmiş fiil biçimleri
  • Türkçe ve Latince karşılıklarıyla bitki ve hayvan adları
  • Her kelime için çok sayıda Lazca örnek ve açıklama
  • 1160 sayfa / Büyük boy / Sert kapak
  • Adres: Mühürdarbağı sk. 8/1 Kadıköy İst.
  • Tel.: 0 216 414 91 13/fax: 0 216 414 97 93/e-mail: bilgi@chiviyazilari.com
Lazuri.Com |  


Sözlük & Telaffuz

Derslerin yanısıra kullanabileceğiniz diğer sayfalar:

Laz Alfabesi ve Telaffuzu
(sesli örnekler)

Türkçe-Lazca Çeviri
(Online)

Lazuri-Turkuli Nenapuna
Lazca-Türkçe Sözlük
(Windows'unuza kurup ofline kullanabileceğiniz lazuri.com'un hazırladığı ücretsiz bir programdır)


Dersler

Önsöz (Giris)
Alfabe - Alboni
Kurs 01
Kurs 02
Kurs 03
Kurs 04
Kurs 05
Kurs 06
Kurs 07
Kurs 08
Kurs 09


Grameri & Gramer

Önsöz (Giris)
Kısaltmalar / İşaretler
Gramerin tam listesi(içindekiler)

01 Fonemler
02 İsimler
03 Zamir
04 Sıfat
05 Zarf
06 Ön-edat
07 Son-edat
08 Baglaç
09 Ünlem
10 Hayvana Emir ünlemi
11 Fiil: Sınıflandırma
12 Hareket Fiili: Bildirme kipi emperfekt
13 Hareket Fiili: Bildirme kipi perfekt
14 Hareket Fiili: İstek kipi
15 Hareket Fiili: Emir kipi
16 Hareket Fiili: Yasak kipi
17 "-Na" Soneki(1) Koşullu biçim
18 "-Na" Soneki(2) Belgisiz Kelimeler
19 Hareket Fiili: Dilek kipi
20 Hareket Fiili: Yeterlik kipi emperfekt
21 Yeterlik kipi perfekt
22 Hareket Fiili: Yeterlik istek kipi
23 "-Na" Soneki(3) Yeterlik kipi-koşullu biçim
24 Yeterlik-dilek kipi
25 Hareket Fiili: Tecrübe kipi
26 Hareket Fiili: Tümleç göstergesi
27 Hareket Fiili: Ettirgen
28 Hareket Fiili: Şahıssız fiil
29 Hal değişme fiili
30 Hal fiili
31 Kopula fiili
32 Başkalaşma fiili
33 Kök öneki
34 Mamtinoba
35 Fiilimsi: Partisip
36 Fiilimsi: Olumsuz fiil-zarf
37 Fiilimsi: Olumsuz fiil-sıfat
38 Fiilimsi: Gelecek zaman fiil-sıfat
39 Fiilimsi: Fiil-isim
40 "Na-" öneki
41 Söz aktarma edatı
42 Liste: Çok köklü fiil
43 Yöresel fiil çekim farkı
44 Yöresel kelime farkı
45 Liste: Fiil başları 1
45 Liste: Fiil başları 2
46 Liste: Diğer yapım ekleri
47 Lazca fonemler 1
47 Lazca fonemler 2
47 Lazca fonemler 3
48 İki boyutlu fiil çekim tabloları 1
48 İki boyutlu fiil çekim tabloları 2

 

   

 
Copyright © 2002-2017 Lazuri.Com | Telif Hakları saklıdır.