FORUM KONUK DEFTERI MOVIE FLASH KLIPLER Lazca Dil Kursu Kök öneki / Gramer / Lazuri Doviguram - Lazca Öğreniyorum /

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ÇEVİRİ
Türkçe'den Lazca'ya

OFLİNE ÇEVİRİ
Türkce Lazca Sözlük Programı Lazuri Font - Lazca yazı karakterleri

Kısaltmalar

gyu.

yö.tsz.

yul.

yö.lok.

atn.

yö.yyk.

fur.

yö.dyk.

viw.

yö.dtm.

ark.

yö.dtm.yyk.

arş.

yö.nsz.

xop.

eö.nsz.

sap.

eö.ynl.

fra.

eö.dnl.

ing.

eö.2nl.

lat.

dö.syk.

ös.nsz.

dö.tsz.

ös.ynl.

dö.ytl.

dö.btl.

~ / /

  Uyari: Bu sayfada Lazca sözcükler için "Alboni Font"(yazı karakteri) kullanılmıştır. "Windows \ Fonts" dizininde Alboni Font olmayanlar karakterleri yanlış görecektir. Bunun olmaması için Windows\Fonts dizinine [Alboni Font'u buradan yükleyebilirsiniz]. Ayrıntılı bilgi için Lazuri Font ya da LazuriPC sayfamızı okuyunuz.

 

33

kök öneki

33.  Kök Öneki (Ôricici)

Kök öneki, Özne ile Eylemden faydalanan (veya zarar gören) ve Eyleme maruz kalan arasındaki ilişkiyi belirten ektir.

Altı çeşit kök öneki vardır..

ø-
i-
(1)
i-(2)
i-/ u-
a-
o-

33.1.    Yansız kök öneki

“ø-” ve “i- (1)”, özellikle Eylemden faydalanan kişinin bulunmadığını belirtirler.

Aldıkları yansız kök önekine göre fiiller iki gruba ayrılır.

Bildirme kipinde “ø-” alan fiil kökleri “i- (1)” kök önekini almazlar.

Bildirme kipinde “i- (1)” alan fiil kökleri, hiçbir zaman “ø-” ve “i- (2)” almazlar.

33.1.1.  ôricici “ ø- ”

Ma dişüape ôûaxum. Ben odun kırıyorum.

(Benim odun kırmam başkası için değil, sırf kendim için de değil. Kimseye de bir zararı yok)

Ma dişüa ôüvatum. Ben odun kesiyorum.

(Benim odun kesmem başkası için değil, sırf kendim için de değil. Kimseye de bir zararı yok)

İsmanak xarmeli éadums. İsmana hastaya bakıyor.

(İsmana’nın hastaya bakması başkası için değil, kendisi için de değil. Kimseye de bir zararı yok)

Eminewak tipi şüprums. Eminewa çayır biçiyor.

(Eminewa’nın çayır biçmesi başkası için değil, kendisi için de değil. Kimseye de bir zararı yok)

33.1.2.   “ i-(1)”

“ i-(1)”in iki farklı kullanımı vardır:

(a)     Şahıslı fiillerin bir kısmında

(b)    Şahıssız fiillerin tümünde

Ma vixaôar. atn. Ben konuşuyorum.

(Benim konuşmam başkası için değil, kendim için de değil. Kimseye de bir zararı yok. Kimsenin aleyhine de konuşmuyorum.)

Hentepek disinapes. Viw. Onlar konuştular.
Teona opuûeşa igzalu. Teona köye gitti.

(Teona’nın köye (tarlaya) gitmesi başkası için değil, kendisi için de değil. Kimseye de bir zararı yok.)

Hemuk ibiru. O şarkı söyledi.

(Onun şarkı söylemesi başkası için değil, kendisi için de değil. Kimseye de bir zararı yok.)

İlven. Gidiliyor.
İbgarinen. Ağlanıyor.
İxaôarinen. atn. Konuşuluyor.

33.2.     “ i-(2)”

Kök öneki “i-(2)”, Eylemi yapan kişinin eylemi sadece kendisi için (kendi çıkarı, faydası ya da zararı için) yaptığını gösterir.

Ma maüvandes para meviçam. Ben dilenciye para veriyorm.(Benim para vermem aslında dilenci için değil, kendi sadakam içindir.)
Hemuk ti ibonams. O (kendi) başını yıkıyor.
Nanak gyari ixazirams. Anne kendisi için (kendisi yemek için) yemek hazırlıyor.
Ma dişüa viûaxam. Ben kendim için (sadece kendim kullanmak için) odun kırıyorum.
Çkin méxuli viwilamt. Biz kendimiz için (sadece kendimiz yemek için) armut topluyoruz.
Hemuk ixvamams. O kendisi için dua ediyor.
Hemuk ti diûaxu. O kendi kafasını kırdı.

33.3.     “ i-/ u-”

Kök öneki “i-/ u-”nun üç ayrı kullanımı vardır:

(a)    Tecrübe kipinde

(b)   Bazı Hal fiillerinde

(c)    Eylemin başkası için (başkasını sevindirmek vs. için) veya başkasının yerine yapıldığını gösterir. Eylemin sonucu doğrudan başkasını etkiler. Etkilenen kişi Datif durumdadır.

Bu kök öneki, etkilenen kişi 1. ve 2. şahıs ise “i-” biçimini, üçüncü şahıs ise “u-” biçimini alır.

Ma himus oxori ovuövi. Ben onun evini yaktım.
Omjorek[1] ma oxori omiöu. Omjore benim evimi yaktı.
Omjorek ma toma mixuûorams. Omjore benim saçımı kesiyor.
Omjorek si muti giwu-i? Omjore sana bir şey dedi mi?
Ma si oxori ogiövi. Ben senin evini yaktım.
Ma nana-çkimis ari para mebuçam. Ben annem için (annemin yerine) su parasını veriyorm.
Hemuk da-muşis ti ubonams. O, kız kardeşinin başını yıkıyor.
Nanak bere-muşis gyari uxazirams. Anne çocuğu için yemek hazırlıyor.
Ma nanas dişüa vuûaxam. Ben annem için (annemin kullanması için) odun kırıyorum.
Çkin ôaôulis méxuli vuwilapt. Biz dedemiz için armut topluyoruz.
Hemuk ğormoûis uxvamams. O tanrıya dua ediyor.
Ma nana-şüimis porça vuindram. Ben anneme “porça”[2] satın alıyorum.

33.4.     “ a- ”

Kök öneki “a-”nın üç ayrı kullanımı vardır:

(a)    Yeterlik kipinde
(b)   Bazı Hal fiilleri ve Hal değişme fiillerinde
(c)     Bazı hareket fiillerinde, birini hedef alıp yapıldığını anlatır.

Bere nana-muşis abgars. Çocuk annesine (annesini hedef alıp, annesi duysun diye) ağlıyor.
Ma üaûa limcis himus valer. Ben her akşam ona (sırf onun için, onu istediğim için) gidiyorum.
Muüu wana’n himus govasver. Kaç yıldır ona hizmet ediyorum.
Bere wanaşe wana nana-muşis amorden. Çocuk seneden seneye (annesi için) büyüyor.
Berepe ôanda si dogampulerûes. Çocuklar daima senden saklanırlardı.
Bozomotina-şüimi üaûa ndğas memagen. Küçük kızım her gün beni karşılamaya geliyor.
Seris karmaûeşe golovulurûaşa gomaren. Gece değirmenin yanından geçerken (doğa üstü bir varlık olabileceği düşüncesi ile) korkuya kapılıyorum.
Txombuşi dişüa vorsi adven. Kızılağaç odunu iyi alevlenir.
Daçxuri adu. Ateş alevlendi.
Guri madven. Yüreğim tutuşuyor.
Ma a morderi kva kogoyomantxu. Üzerime büyük bir taş düştü.
Germas ma a mtuti memagu. Dağda bana bir ayı rastladı.
Amseri ezmoces tolis maâiri./ Bu gece rüyada gözüme göründün.
Amseri ezmoces tolis vaâiri./ Bu gece rüyada onun gözüne görünmüşüm.

33.5.     “o-”

Kök öneki “o-”, nesneli fiillerin bir kısmında ve ettirgen fiillerde bulunmaktadır.

Nanak bere-muşis Lazuri dogurams. Anne çocuğuna Lazca öğretiyor.
Badik livadi-muşis méxuli mşkvela dorgams. Yaşlı adam bahçesine armut fidanı dikiyor.
Ma dovonövalam. Ben yere tükürüyorum.
Nanak bere-muşi odiéinams. Anne çocuğunu güldürüyor.
Aşelak si godiéinams. Aşela seni güldürüyor.
Biöik bozomota obgarinams. Erkek kızı ağlatıyor.
Bozomotak si gobgarinams. Kız seni ağlatıyor.
Nanak bere omordinams. Anne çocuğu büyütüyor.
Oxorcak biöepes bozomota-muşi olimbapams atn. Kadın erkeklere kızını sevdiriyor.
Hemuk ma ôanda Lazuri moôaramitapams ark. O bana her zaman Lazca konuşturuyor.
Mamguralek mamgurepes Lazuri onöarapams atn. Öğretmenler öğrencilere Lazca yazdırıyor.
Omjorek Teonas nowers. Omjore Teona’ya bakıyor.

Örnek (Evuli)

Ma amutxa mağoden. Bana birşey oluyor.
Si mu gağodu? Sana ne oldu?
Si mu gağoden? Sana ne oluyor?
Mitis mutu var ağoden. Kimseye birşey olmuyor.
Domağodes! Bak şu başımıza gelene!
Çkva mu mağodaseûu! Başıma daha ne gelecekti!
Mitis na-var ağoduşi mağodu. Kimsenin başına gelmeyen benim başıma geldi. 


[1] “Omjore” Lazca bir erkek insan adıdır.
[2] Porça : Kendir liflerinden elde dokunan geleneksel Laz gömleği.


Untitled Document Yasal uyarı: Bu sayfadaki materyaller (Yazı, fotoğraf, ses kaydı vb.)Telif Hakları ile ilgili yasal mevzuat uyarınca korunmakta olup, yazarların ve/veya Lazuri.Com'un yazılı izni olmadıkça kullanılamaz, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez, her ne suretle olursa olsun ticari amaçla çoğaltma ve yayma yapılamaz, kopya edilemez, diğer internet sayfası ya da topluma acık yerlerde yayınlanamaz/yayımlanamaz.
Lazuri.Com


DİDİ LAZURİ NENAPUNA ÇIKTI !

Lazcanın Yazıya Geçirilmesinde Tarihsel Bir Adım!...
Bugüne kadar hazırlanmış en kapsamlı Lazca sözlük

Didi Lazuri Nenapuna, 17 yıl süren detaylı bir alan araştırması ve kaynak taraması sonucu vücuda getirilmiş, Lazcanın bütün diyalektlerini karşılaştırmalı olarak ele alan, Lazca üzerine yapılmış en uzun süreli çalışma olması itibariyle alanında tek!...

  • Seri/Sıra No.: Chiviyazıları: 244/Mjora:45
  • ISBN: 978-975-9187-40-8
  • 25 Bin Lazca kelime
  • Binlerce deyim ve atasözü
  • Detaylı olarak incelenmiş fiil biçimleri
  • Türkçe ve Latince karşılıklarıyla bitki ve hayvan adları
  • Her kelime için çok sayıda Lazca örnek ve açıklama
  • 1160 sayfa / Büyük boy / Sert kapak
  • Adres: Mühürdarbağı sk. 8/1 Kadıköy İst.
  • Tel.: 0 216 414 91 13/fax: 0 216 414 97 93/e-mail: bilgi@chiviyazilari.com
Lazuri.Com |  


Sözlük & Telaffuz

Derslerin yanısıra kullanabileceğiniz diğer sayfalar:

Laz Alfabesi ve Telaffuzu
(sesli örnekler)

Türkçe-Lazca Çeviri
(Online)

Lazuri-Turkuli Nenapuna
Lazca-Türkçe Sözlük
(Windows'unuza kurup ofline kullanabileceğiniz lazuri.com'un hazırladığı ücretsiz bir programdır)


Dersler

Önsöz (Giris)
Alfabe - Alboni
Kurs 01
Kurs 02
Kurs 03
Kurs 04
Kurs 05
Kurs 06
Kurs 07
Kurs 08
Kurs 09


Grameri & Gramer

Önsöz (Giris)
Kısaltmalar / İşaretler
Gramerin tam listesi(içindekiler)

01 Fonemler
02 İsimler
03 Zamir
04 Sıfat
05 Zarf
06 Ön-edat
07 Son-edat
08 Baglaç
09 Ünlem
10 Hayvana Emir ünlemi
11 Fiil: Sınıflandırma
12 Hareket Fiili: Bildirme kipi emperfekt
13 Hareket Fiili: Bildirme kipi perfekt
14 Hareket Fiili: İstek kipi
15 Hareket Fiili: Emir kipi
16 Hareket Fiili: Yasak kipi
17 "-Na" Soneki(1) Koşullu biçim
18 "-Na" Soneki(2) Belgisiz Kelimeler
19 Hareket Fiili: Dilek kipi
20 Hareket Fiili: Yeterlik kipi emperfekt
21 Yeterlik kipi perfekt
22 Hareket Fiili: Yeterlik istek kipi
23 "-Na" Soneki(3) Yeterlik kipi-koşullu biçim
24 Yeterlik-dilek kipi
25 Hareket Fiili: Tecrübe kipi
26 Hareket Fiili: Tümleç göstergesi
27 Hareket Fiili: Ettirgen
28 Hareket Fiili: Şahıssız fiil
29 Hal değişme fiili
30 Hal fiili
31 Kopula fiili
32 Başkalaşma fiili
33 Kök öneki
34 Mamtinoba
35 Fiilimsi: Partisip
36 Fiilimsi: Olumsuz fiil-zarf
37 Fiilimsi: Olumsuz fiil-sıfat
38 Fiilimsi: Gelecek zaman fiil-sıfat
39 Fiilimsi: Fiil-isim
40 "Na-" öneki
41 Söz aktarma edatı
42 Liste: Çok köklü fiil
43 Yöresel fiil çekim farkı
44 Yöresel kelime farkı
45 Liste: Fiil başları 1
45 Liste: Fiil başları 2
46 Liste: Diğer yapım ekleri
47 Lazca fonemler 1
47 Lazca fonemler 2
47 Lazca fonemler 3
48 İki boyutlu fiil çekim tabloları 1
48 İki boyutlu fiil çekim tabloları 2

 

   

 
Copyright © 2002-2017 Lazuri.Com | Telif Hakları saklıdır.